Η βιταμίνη A θεωρείται ο «χρυσός κανόνας» της αντιγήρανσης. Η δύναμή της είναι τεράστια — όμως γύρω της υπάρχουν παρανοήσεις, μύθοι και σύγχυση σχετικά με τις μορφές της, τον τρόπο δράσης της και το πώς πρέπει να χρησιμοποιείται.
Αυτός ο οδηγός εξηγεί με σαφήνεια τι πραγματικά κάνει η βιταμίνη A στο δέρμα, ποιες μορφές υπάρχουν, σε ποιον ταιριάζουν, τι πρέπει να αποφεύγεται και πώς μπορείτε να δείτε πραγματικά αποτελέσματα με ασφάλεια.
🔬 Τι κάνει η βιταμίνη A στο δέρμα;
Όπως δίδαξε ο Dr Des Fernandes, ένας από τους σημαντικότερους πρωτοπόρους στη βιταμίνη Α:
Το δέρμα δεν μπορεί να λειτουργήσει υγιώς χωρίς επαρκή βιταμίνη A.
Η βιταμίνη A:
Ομαλοποιεί τη συμπεριφορά των κυττάρων
Αυξάνει την παραγωγή κολλαγόνου και ελαστίνης
Βελτιώνει τις λεπτές γραμμές & ρυτίδες
Μειώνει δυσχρωμίες και ανομοιοχρωμία
Εξισορροπεί τη λιπαρότητα
Βοηθά σε ακμή, ουλές, τραχύτητα
Ενισχύει την άμυνα του δέρματος
Αυξάνει το πάχος της επιδερμίδας
Αναδομεί φωτογηρασμένο δέρμα
🔍 Μορφές βιταμίνης A: Ποια είναι ποια;
Όλες οι μορφές βιταμίνης A τελικά πρέπει να μετατραπούν σε Retinoic Acid (ρετινοϊκό οξύ) — γιατί μόνο αυτή η μορφή μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τα κύτταρα.
Οι μετατροπές είναι οι εξής:
1️⃣ Retinyl Esters (Retinyl Palmitate, Retinyl Acetate)
Η πιο ήπια και σταθερή μορφή
Προσφέρει προοδευτική μετατροπή → Retinol → Retinal → Retinoic Acid
Κατάλληλη για αρχάριους, ευαίσθητα δέρματα, εγκυμοσύνη & θηλασμό (σε χαμηλές δόσεις)
Πλεονέκτημα: ελαχιστοποιεί ερεθισμούς.
Μειονέκτημα: χρειάζεται τακτική χρήση και σταδιακή αύξηση.
2️⃣ Retinol (ρετινόλη)
Δημοφιλέστερη μορφή στη λιανική
Μετατρέπεται → Retinal → Retinoic Acid
Αποτελεσματική, αλλά μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό αν χρησιμοποιηθεί λάθος
3️⃣ Retinal / Retinaldehyde (ρετιναλδεΰδη)
Μία μετατροπή πριν το Retinoic Acid
Δίνει γρήγορα αποτελέσματα
Λιγότερος ερεθισμός σε σύγκριση με τα πιο επιθετικά retinoids
Λιγότερο σταθερό μόριο (η ποιότητα προϊόντος έχει σημασία)
4️⃣ Retinoic Acid (Tretinoin) — Φαρμακευτικό
Χρησιμοποιείται μόνο με συνταγή
Άμεσο αποτέλεσμα αλλά υψηλός κίνδυνος ερεθισμού
Δεν είναι πάντα η καλύτερη λύση για ηλικίες 50+ που ξεκινούν τώρα (συχνά προκαλεί barrier damage)
🧪 Γιατί χρειάζεται σταδιακή αύξηση;
Το δέρμα χρειάζεται επαναεκπαίδευση.
Αν χορηγηθεί απότομα ισχυρή μορφή:
Ερεθισμός
Ξηρότητα
Απολέπιση
Ευαισθησία
«Retinoid dermatitis»
Γι’ αυτό υιοθετούμε step-up system:
1. χαμηλή δόση →
2. προσαρμογή →
3. σταδιακή αύξηση
Η φιλοσοφία αυτή προσφέρει μεγαλύτερα αποτελέσματα μακροπρόθεσμα με μηδενικό downtime.
👶 Ποια ηλικία είναι η σωστή να ξεκινήσει κάποιος;
20–25
Ελαφριές μορφές (esters) για πρόληψη.
30–40
Retinol ή Retinal, ανάλογα με την ανοχή.
40–50
Πιο σταθερή χρήση, προσαρμοσμένες συγκεντρώσεις.
Ποτέ δεν ξεκινάμε με την πιο δυνατή μορφή άσχετα την ηλικία μας.
Ξεκινάμε πιο χαμηλά και χτίζουμε σταδιακά.
🤰 Εγκυμοσύνη & θηλασμός
✔ Επιτρέπονται:
Retinyl Esters σε χαμηλές συγκεντρώσεις (μερικές εταιρείες έχουν ειδικά πρωτόκολλα)
✘ Αποφεύγονται:
Retinol
Retinal
Retinoic Acid
Ισχυρές ρετινοειδείς φόρμουλες
🌞 Γιατί είναι τόσο σημαντικό το SPF;
Η βιταμίνη A:
Αυξάνει την κυτταρική ανανέωση
Ακυρώνεται από το φως του ήλιου
Χωρίς SPF → αυξάνονται πανάδες & ευαισθησία
Η σωστή χρήση βιταμίνης A χωρίς καθημερινό SPF είναι σχεδόν αδύνατη.
💬 Αν χρησιμοποιώ ρετινόλη και δεν έχω ερεθισμό σημαίνει ότι δεν δουλεύει;
Όχι απαραίτητα.
Αλλά:
Πολλά προϊόντα λιανικής χρησιμοποιούν πολύ χαμηλές δόσεις (0.1–0.3%) ή encapsulation που μειώνει την ένταση.
✔ Αν υπάρχει σταδιακή βελτίωση → λειτουργεί.
✘ Αν μετά από μήνες δεν υπάρχει καμία αλλαγή → πιθανόν η συγκέντρωση είναι υπερβολικά χαμηλή.
Ο καταναλωτής πρέπει να κοιτάζει:
% retinol ή retinal
τη σειρά μετατροπών
τη συνολική φιλοσοφία της φόρμουλας
αν υπάρχει σύστημα προσαύξησης δόσης
αν η εταιρεία παρέχει πρωτόκολλο χρήσης (ένδειξη αξιοπιστίας)
🧴 Πώς χρησιμοποιείται σωστά;
Σε στεγνό δέρμα
2–3 φορές/εβδ. αρχικά
Αργή αύξηση
Πάντα SPF
Συνδυάζεται άριστα με:
αντιοξειδωτικά
πεπτίδια
υαλουρονικό
προβιοτικά
ενυδατικά με ceramides
Αποφεύγουμε σε αρχάριους:
ισχυρά οξέα
scrubs
αλκοολούχα cleansers
⚠ Πότε ΔΕΝ χρησιμοποιούμε βιταμίνη A;
Ενεργή δερματίτιδα
Rosacea σε flare
Ενεργό έκζεμα
Πολύ αδύναμο skin barrier
Μετά από επιθετικές θεραπείες
Χωρίς καθημερινό SPF
Στην εγκυμοσύνη και θηλασμό (εκτός ειδικών esters)
✨ Συμπέρασμα
Η βιταμίνη A είναι ένα από τα πιο σημαντικά συστατικά για ένα υγιές, ανθεκτικό και νεανικό δέρμα. Όμως απαιτεί:
σωστή μορφή
σωστή δόση
σταδιακή αύξηση
συνέπεια
σωστή καθοδήγηση
Με την κατάλληλη προσέγγιση, η βιταμίνη A μπορεί να αλλάξει πραγματικά τη συμπεριφορά του δέρματος και να προσφέρει εντυπωσιακά, φυσικά αποτελέσματα σε όλες τις ηλικίες.